Yn dilyn prosiect peilot llwyddiannus a gynhaliwyd gan Ymddiriedolaeth Afonydd Gorllewin Cymru yn 2024, bu i Afonydd Cymru gymryd rhan yn lansio cynllun cydweithredol newydd ym mis Gorffennaf 2025 i leihau llygredd plastig amaethyddol mewn afonydd Cymru.

Gyda thîm Pedair Afon am Oes Cyfoeth Naturiol Cymru, Agricultural Plastics Environment (APE), a Birch Farm Plastics, nod y fenter yw galluogi ailgylchu 200 tunnell ychwanegol o blastig fferm erbyn diwedd 2025 – llawer ohono a allai fel arall fod wedi dod i ben mewn afon.

Nid yw plastig amaethyddol yn fater newydd i afonydd Cymru.

Yn 2004/5, dangosodd dadansoddiad o lanhau afonydd gan Sefydliad Gwy & Wysg fod hyd at 76% o’r sbwriel a gasglwyd yn dod o ffynonellau amaethyddol – fel arfer plastig silwair, bagiau neu fwcedi bwyd anifeiliaid, a llinyn balwr.

Gall plastig silwair achosi niwed i fywyd gwyllt os yw’n mynd yn sownd ynddo. Gall hefyd gronni i greu rhwystrau i bysgod, gynyddu’r risg o lifogydd, ac wrth gwrs, dorri i lawr yn ficroblastigau – naill ai yn yr afon neu pan gaiff ei olchi i’r môr.

Yn 2023, adroddodd WRAP fod cyfradd ailgylchu plastig amaethyddol y DU rhwng 20% a 30%.

Mae gwledydd Ewropeaidd eraill fel yr Almaen, Ffrainc ac Iwerddon yn ailgylchu 65%, 80% a 90% yn y drefn honno.

A dangosodd arolwg o 100 o ffermydd gan Ymddiriedolaeth Afonydd Gorllewin Cymru yn 2024 mai cost oedd y prif reswm dros beidio ag ailgylchu plastig silwair.

Bydd y prosiect hwn yn galluogi ffermwyr a thirfeddianwyr i ailgylchu eu plastig fferm am gost is mewn sawl canolfan ar draws pedwar dalgylch afon: Teifi, Tywi, Cleddau ac Wysg.

Os bydd yn llwyddiannus, gallai’r prosiect gael ei ymestyn i ddalgylchoedd afonydd eraill ledled Cymru.

Postio: