Mae’r mudiad “Gwyddoniaeth Dinasyddion” wedi ehangu’n sylweddol dros y blynyddoedd diwethaf yng Nghymru. Mae pobl sy’n pryderu am gyflwr eu nentydd lleol wedi bod yn awyddus i gymryd rhan mewn adfer a gwarchod afonydd, yn awyddus i geisio gwneud eu rhan i helpu i fynd i’r afael â phroblemau ansawdd dŵr a cholled bioamrywiaeth.
O ganlyniad, mae grwpiau gwyddoniaeth dinasyddion i’w gweld ledled Cymru. Mae eu haelodau gwirfoddol yn ymgymryd ag amrywiaeth o weithgareddau o samplu dŵr, clirio sbwriel ac adrodd ar broblemau.
Mae Ymddiriedolaethau Afonydd rhanbarthol Cymru oll yn cynnig rhaglenni gwyddoniaeth dinasyddion neu fentrau gwirfoddol eu hunain. Os hoffech chi helpu ac ymuno â nhw, mae dolenni i’r gwahanol ymddiriedolaethau isod. Yn aml, nid oes angen profiad blaenorol gan y byddant yn darparu’r hyfforddiant, yr offer a’r arweiniad.
Ffyrdd eraill o gymryd rhan…
Canfod ac Adrodd am Lygredd Afonydd
Ydych chi’n cerdded ar hyd eich afon leol yn rheolaidd? Allwch chi adnabod arwyddion o lygredd? Mae gennym ganllaw syml i’ch helpu i’w ganfod – a gwybod beth i’w wneud.
“The Big River Watch”
Ym mis Medi 2023, bydd ap newydd yn cael ei lansio ledled y DU a fydd yn caniatáu i unrhyw un roi gwybod am unrhyw beth y maent yn dod ar ei draws wrth gerdded wrth ymyl afon. Gweler yma am ragor o wybodaeth.
Cynlluniau Gwyddoniaeth Dinasyddion yr Ymddiriedolaethau Rhanbarthol:
Ymddiriedolaeth Afonydd Gogledd Cymru
Mae Ymddiriedolaeth Afonydd Gogledd Cymru yn grymuso unigolion i ddod yn llysgenhadon dros eu hafonydd lleol, gan weithio gyda’i gilydd i amddiffyn ac adfer yr adnoddau naturiol gwerthfawr hyn.
Ymddiriedolaeth Afonydd Gorllewin Cymru
Mae Ymddiriedolaeth Afonydd Gorllewin Cymru yn cynnal eu cynllun llwyddiannus “Mabwysiadu Llednant”, sy’n helpu pobl i amddiffyn rhan o’u hafon leol a’i gwella ar gyfer bywyd gwyllt.
Sefydliad Afonydd Gwy ac Wysg
Ar hyn o bryd mae’r Sefydliad yn chwilio am ddinesydd-wyddonwyr ar gyfer eu Prosiect Castco ar yr afon Wysg. Darperir rhagor o wybodaeth gan Bartneriaeth Dalgylch Gwy.
Ymddiriedolaeth Afonydd Hafren
Mae Ymddiriedolaeth Afonydd Hafren yn cynnal eu prosiect CASTCO eu hunain. Maent yn chwilio am wirfoddolwyr ar gyfer hynny ynghyd ag amrywiaeth o weithgareddau eraill, gan gynnwys gwaredu rhywogaethau ymledol.
Ymddiriedolaeth Afonydd Dyfrdwy Cymru
Mae mentrau gwyddoniaeth dinasyddion Ymddiriedolaeth Afonydd Dyfrdwy Cymru yn amrywio o fonitro llygredd a samplu micro plastigion i’n cynorthwyo i adnabod infertebratau fel pryfed afon.