Yn yr adran hon, rydym yn dathlu’r afonydd gwahanol ledled Cymru. Nid yn unig yr afonydd mawr, enwog Cymreig, ond hefyd y nifer o rai llai ond yr un mor bwysig, ynghyd â’r llednentydd a’r nentydd bwydo.
Mae gan yr afonydd hyn eu hanes cyfoethog eu hunain, planhigion a bywyd gwyllt prin yn ogystal â’r problemau a’r bygythiadau sy’n eu hwynebu. Rydym hefyd eisiau dangos i chi’r gwaith sy’n mynd i mewn i’w diogelu.
Gobeithiwn y byddwch yn mwynhau’r gyfres.
Gobeithio y mwynhewch y gyfres.
Afon Llwchwr
Mae Afon Llwchwr yn afon arall yn y De Cymru na allai ddianc rhag dinistr llygredd diwydiannol. Ond tra oedd ei dyfroedd yn troi’n ddu gyda llwch glo yn ystod y dydd, roedd pysgotwyr dewr yn dal i hela sewin mawr yn yr nos. Mae’r pysgod hyn, ynghyd â’r diwydiant ceirch yn ei aber, yn union yr hyn mae’r Llwchwr yn enwog amdano….
Afon Wysg
At 126km long, the Afon Wysg (River Usk) is the longest river to flow entirely in Wales. Its Welsh name means “River abounding in fish” and it is to this day highly regarded for its brown trout. A new threat is emerging for all the river’s fish species though….
Afon Aeron
Arafel bach yng Ngheredigion, Gorllewin Cymru, heddiw mae’n enwog am ei thref harbwr lliwgar ond mewn gwirionedd mae wedi bod yn adnabyddus yn y gorffennol am felinau, ffermwyr lleol, yr Almaenwyr ac yn y ‘Sin Feiners’ dygwyddiadau.
Afon Aeron
Arafel bach yng Ngheredigion, Gorllewin Cymru, heddiw mae’n enwog am ei thref harbwr lliwgar ond mewn gwirionedd mae wedi bod yn adnabyddus yn y gorffennol am felinau, ffermwyr lleol, yr Almaenwyr ac yn y ‘Sin Feiners’ dygwyddiadau.
Afon Teifi
Mewn chwe llyn rhewlifol yn uchel ar ochr orllewinol Mynyddoedd Cambria ceir tarddiad yr hyn a ddisgrifir yn aml fel yr afon hiraf sydd gyfan gwbl o fewn Cymru.
Afon Irfon
Y bleiddiad olaf yng Nghymru, yr arwerthiant wraig olaf yng Nghymru a llefarydd olaf Cymru…. mae afon Irfon yn gysylltiedig â nhw i gyd. Mae’r afon aflonydd hwn, afon gornel y Wye, wedi bod yn gaer i salmon, ond mae rhywogaeth arall yn ei pheryglu….
Rhondda
Afon de Cymru a gafodd ei defnyddio gan frenin yn cuddio ac gan Rhymeriaid ar ymgyrch, a newidiodd ei dalfeydd am byth yn ystod yr oes ddiwydiannol. Ond nawr mae’n gartref i rai monstrosau hynod o anhygoel, ac mae ansawdd ei ddŵr yn gwella erbyn hyn….
Afon Gwenfro
Mae rhannau o’r afon hon, a gafodd eu gorchuddio yn ystod Cyfnod y Victoria i ddiogelu trigolion lleol, yn dal i fod yn cuddiedig heddiw. Fodd bynnag, mae’r Gwenfro, sydd bellach wedi’i diogelu gan grwpiau cymunedol, wastad wedi bod yn ei chariad gan y rhai sy’n byw’n agos.
Afon Eden
Mae’r llednant hon o Afon Mawddach, sydd wedi’i dynodi’n Ardal Cadwraeth Arbennig, yn llifo’n rhannol drwy Barc Cenedlaethol Eryri yng Ngogledd Cymru. Mae ei dyfroedd tywyll yn cuddio creadur prin y credir ei fod yn un o’r rhesymau pam y goresgynnodd y Rhufeiniaid Ynysoedd Prydain….
Afonydd Cleddau Ddu (Dwyreiniol) a’r Cleddau Wen (Gorllewinol)
Heddiw, dywedwyd ar un adeg fod dwy o afonydd ACA Cymru sydd â’r perfformiad gwaethaf, sef y Cleddaus yng Ngorllewin Cymru, yn “llawn pysgod.” Mae eu glannau’n gyfoethog o ran hanes, gan gynnwys dulliau pysgota unigryw a phentref â chymdeithas fatriarchaidd….
Afon Tefeidiad
Afon a ddywedir ei bod yn un o’r cyflymaf yn y DU, ond sy’n dal i ddiflannu’n llwyr yn yr haf. Mae ei hanes yn cynnwys cewri ac mae’n debyg mai dyma lle priododd Arthur a Gwenhwyfar. Afon Teme uchaf hynod ddiddorol yw ail lednant fwyaf Afon Hafren….
Afon Elan
Mae Afon Elan yn llifo o rostiroedd Ceredigion cyn mynd i mewn i Graig Goch, y cyntaf o gyfres o gronfeydd dŵr a adeiladwyd ar ôl 1893 i ddarparu dŵr i Birmingham. Ar un adeg roedd ei heogiaid mor doreithiog, fe achoson nhw derfysg mewn tref gyfagos ….
Afon Afan
Mae’r afon fach hon yn Ne Cymru yn stori llwyddiant brin. Wedi’i dinistrio bron gan lygredd o fwyngloddiau a diwydiannau metel, mae’r afon bellach yn gwella oherwydd ymdrechion grŵp bach o bobl leol benderfynol …
Afon Elái
Un o afonydd diwydiannol De Cymru, roedd afon Elai ar un adeg mor llygredig nes ei bod yn troi’n goch weithiau, yn ôl pob golwg. Mae ansawdd ei dŵr yn gwella ond mae glannau’r afon yn gartref i wenwyn marwol arall …
Afon Alun
Yn tarddu ar Fryniau Clwyd, Afon Alun yw’r hiraf o lednentydd yr afon Ddyfrdwy. Mae ei henw Cymraeg ‘Alun’, yn golygu “un crwydrol”.
Afon Gwyrfai
Yn afon fach, fynyddig sy’n nodweddiadol o ogledd-orllewin Cymru yw’r Gwyrfai. Mae’n llifo trwy Lyn Cwellyn, llyn rhewlifol dwfn sy’n gartref i un o dair poblogaeth frodorol Gymreig o dorgoch yr Arctig…